Bạn có biết: Trong quý 4 năm 2025, tổng nguồn cung stablecoin tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm trước, nhưng tổng giá trị giao dịch lại tăng gấp 4-5 lần? Một sự bất thường dữ liệu đáng chú ý: tốc độ lưu thông (velocity) của stablecoin đã đạt 13,56 lần/quý, trong khi tốc độ của M1 (tiền mặt + tiền gửi không kỳ hạn) của Mỹ chỉ đạt 1,65 lần/quý. Điều này đặt ra câu hỏi: Liệu stablecoin có đang thay thế tiền mặt trong thanh toán, hay chỉ đơn thuần là công cụ giao dịch tài chính trong thế giới crypto?
Bối cảnh: Báo cáo mới nhất từ Visa Economic Empowerment Institute và Coinbase Institutional đã hé lộ bức tranh toàn cảnh về thị trường stablecoin. Dữ liệu được điều chỉnh theo thực thể (entity-adjusted) – tức là loại bỏ các giao dịch nội bộ và bot – cho thấy một thực tế rõ ràng: Stablecoin không chỉ là nơi cất giữ giá trị (store of value), mà đang trở thành một mạng lưới thanh toán hiệu quả, hoạt động 24/7.
Trước đây, stablecoin chủ yếu được dùng để giao dịch trên sàn (CEX/DEX) hoặc làm tài sản thế chấp trong DeFi. Nhưng làn sóng mới cho thấy các tổ chức tài chính đang sử dụng stablecoin để thanh toán liên ngân hàng, quản lý kho quỹ, và thậm chí cả kiều hội. VISA, với vai trò là trung tâm thanh toán toàn cầu, công bố dữ liệu đối chứng giữa stablecoin và các hệ thống truyền thống như Fedwire, SWIFT hay thẻ tín dụng.
Core insight: Sự thay đổi mang tính cấu trúc nằm ở chỉ số “velocity” – tốc độ lưu thông. Vào cuối năm 2025, tổng cung stablecoin đạt khoảng 200-300 tỷ USD, nhưng tổng giá trị giao dịch điều chỉnh đã vượt mốc 1.000 tỷ USD/tháng. Nếu áp dụng công thức Velocity = Tổng giá trị giao dịch / Nguồn cung trung bình, chúng ta có 13,56 lần/quý. Con số này cao gấp 8 lần so với velocity của M1 (1,65).
Tuy nhiên, xem xét kỹ hơn: tốc độ giao dịch bán lẻ (retail velocity – giao dịch dưới 250 USD) chỉ đạt 0,08 lần/quý, thấp hơn rất nhiều so với M1. Điều này cho thấy phần lớn hoạt động stablecoin vẫn là giao dịch tài chính quy mô lớn (chênh lệch giá, tạo lập thị trường, thế chấp phái sinh). Nói cách khác, stablecoin đã làm chủ mảng thanh toán bán buôn (wholesale), nhưng gần như chưa chạm đến mảng thanh toán tiêu dùng hàng ngày.
Contrarian angle: Nhiều người vui mừng vì stablecoin “nhanh gấp 8 lần tiền mặt”, nhưng thực tế chúng vẫn chậm hơn 7 lần so với Fedwire (93,84 lần/quý). Fedwire là hệ thống thanh toán tổng tức thời (RTGS) của ngân hàng trung ương Mỹ, hoạt động giới hạn từ thứ Hai đến thứ Sáu. Trong khi stablecoin chạy 24/7, nhưng để đạt được khối lượng giao dịch tương đương Fedwire, chúng cần tăng cường hoạt động bán lẻ và giảm sự phụ thuộc vào các giao dịch tài chính nội bộ.
Một điểm mù khác: Dữ liệu “entity-adjusted” có thể đã lọc bỏ bot, nhưng chính các bot arbitrage và high-frequency trading lại là động lực chính của velocity. Nếu thị trường crypto trầm lắng, velocity sẽ giảm mạnh, và câu chuyện “stablecoin là tương lai thanh toán” sẽ mất đi sức nặng.
Takeaway: Trong tuần tới, hãy theo dõi các báo cáo từ Visa và Coinbase về tỷ lệ giao dịch bán lẻ (dưới 250 USD) so với tổng thể. Nếu chỉ số này tăng từ 0,08 lên 0,2, đó sẽ là tín hiệu cho thấy stablecoin bắt đầu thâm nhập thương mại điện tử và thanh toán cá nhân. Ngược lại, nếu velocity tiếp tục duy trì ở mức cao nhờ giao dịch tài chính, các dự án DeFi (Uniswap, GMX) và sàn giao dịch (Binance, Coinbase) sẽ hưởng lợi trực tiếp.
Câu hỏi còn bỏ ngỏ: Liệu stablecoin có thể vượt qua rào cản “văn hóa tiền mặt” và “hạ tầng merchant” của thế giới thực, hay mãi chỉ là công cụ cho crypto-native? Dữ liệu sẽ tự trả lời.