Khi Biden bị ung thư tuyến tiền liệt: Blockchain có thể cứu ngành y tế khỏi mớ hỗn độn dữ liệu?

Một lỗ hổng ERC-20 mới hiện ra. Nhưng lần này, nó không nằm trong hợp đồng thông minh, mà nằm trong chính hệ thống y tế toàn cầu. Tin tức về cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden bị ung thư tuyến tiền liệt giai đoạn cuối, di căn xương, đau đớn dữ dội – được đăng tải trên CCTV – đã phơi bày một sự thật phũ phàng: chúng ta không biết gì về quá trình điều trị thực sự của ông ấy. Không có hồ sơ bệnh án, không có mã nguồn thuốc, không có dữ liệu thử nghiệm lâm sàng. Chỉ có một câu nói từ gia đình. Và đó là tất cả những gì công chúng có thể tin tưởng. Trong thế giới blockchain, tôi đã quen với việc đào sâu vào mã nguồn để tìm ra lỗi reentrancy hay kiểm tra metadata NFT. Nhưng câu chuyện về Biden khiến tôi nhận ra: ngành y tế đang sống trong một thời kỳ tăm tối của dữ liệu, nơi mà các giao thức điều trị bị che giấu sau bức tường bệnh viện, và không ai có thể kiểm chứng liệu một loại thuốc mới có thực sự hiệu quả hay không. Blockchain, với bản chất phi tập trung và minh bạch, có thể là công cụ để thay đổi điều đó. Nhưng liệu nó có thực sự phù hợp, hay chỉ là một lớp sơn hào nhoáng cho một vấn đề phức tạp hơn nhiều? Hãy bắt đầu từ hiện trạng. Báo cáo phân tích y tế về Biden chỉ ra rằng ông ấy đang ở giai đoạn mCRPC (ung thư tuyến tiền liệt kháng castration di căn). Đây là một căn bệnh có nhiều lựa chọn điều trị: từ liệu pháp nội tiết mới (abiraterone, enzalutamide), hóa trị (docetaxel), thuốc ức chế PARP (olaparib), đến liệu pháp phóng xạ nhắm đích (177Lu-PSMA-617). Nhưng không ai biết Biden đã dùng thuốc gì, bởi vì thông tin đó không được công bố. Các bác sĩ của ông ấy có thể đã thử nghiệm một loại thuốc thử nghiệm, nhưng công chúng không thể biết liệu nó có an toàn hay không. Đây là một vấn đề niềm tin cốt lõi: chúng ta phải tin tưởng vào một tuyên bố từ gia đình, trong khi không có bằng chứng kỹ thuật nào để xác thực. Trong lĩnh vực blockchain, tôi đã chứng kiến hàng trăm dự án ICO sụp đổ vì mã nguồn rác. Năm 2017, tôi phát hiện lỗi reentrancy trong hợp đồng thông minh của BlockVault – một dự án huy động 12.000 ETH. Nếu không có kiểm toán, toàn bộ số tiền đó đã bị đánh cắp. Tương tự, nếu dữ liệu y tế của Biden được lưu trữ trên một blockchain công khai, mọi người có thể kiểm tra từng bước điều trị: loại thuốc, liều lượng, ngày giờ, kết quả xét nghiệm. Nhưng đó là một giấc mơ xa vời. Bởi vì ngành y tế không muốn minh bạch. Họ có lý do của họ: quyền riêng tư của bệnh nhân, bí mật thương mại của các công ty dược, và một hệ thống pháp lý rối rắm. Nhưng sự thật là, sự thiếu minh bạch này đang giết người. Một bệnh nhân ung thư không biết liệu phác đồ điều trị của mình có dựa trên bằng chứng khoa học hay không. Họ chỉ có thể tin tưởng vào bác sĩ, và bác sĩ lại tin tưởng vào các thử nghiệm lâm sàng mà thường không được công bố đầy đủ dữ liệu. Blockchain có thể giải quyết vấn đề này thông qua ba cơ chế: thứ nhất, lưu trữ bất biến các hồ sơ y tế điện tử (EHR) trên một mạng lưới phi tập trung, nơi bệnh nhân có toàn quyền kiểm soát ai được xem dữ liệu của họ. Thứ hai, sử dụng hợp đồng thông minh để tự động thực hiện các quy trình như thanh toán bảo hiểm hoặc quản lý chuỗi cung ứng thuốc, giảm gian lận. Thứ ba, tạo ra một hệ thống thử nghiệm lâm sàng mở, nơi tất cả dữ liệu được ghi lại trên blockchain, từ việc tuyển chọn bệnh nhân đến kết quả cuối cùng, loại bỏ hoàn toàn việc báo cáo thiên lệch. Nhưng tôi đã từng kiểm tra các dự án blockchain y tế, và tôi biết chúng thường là thảm họa. Năm 2021, tôi được giao đánh giá một nền tảng EHR trên blockchain có tên MedChain. Mã nguồn của họ chứa một lỗi nghiêm trọng: khóa riêng tư của bệnh nhân được lưu trữ trong một file JSON không được mã hóa trên máy chủ trung tâm. Điều này có nghĩa là bất kỳ ai có quyền truy cập vào máy chủ đều có thể đọc toàn bộ hồ sơ bệnh án. Vậy nên, blockchain không phải là một giải pháp thần kỳ. Nếu triển khai tồi, nó chỉ tạo thêm một lớp phức tạp mà không giải quyết được vấn đề gốc rễ: sự tin tưởng. Metadata NFT không bao giờ đáng tin cậy. Tôi đã nói điều đó từ năm 2021 khi phát hiện 15 metadata bị ghi đè trong bộ sưu tập CryptoPunkz. Tương tự, dữ liệu y tế trên blockchain cũng có thể bị thao túng nếu không có cơ chế xác thực đúng đắn. Một bệnh nhân có thể cố tình thay đổi hồ sơ của mình để lừa bảo hiểm. Một công ty dược có thể nhập dữ liệu thử nghiệm giả mạo. Vấn đề không phải là công nghệ, mà là con người. Blockchain chỉ là một công cụ. Nếu không có quy định rõ ràng và kiểm toán độc lập, nó sẽ trở thành một cái bẫy khác. Hãy nhìn vào góc nhìn ngược chiều. Trong báo cáo phân tích về Biden, có một điểm thú vị: cơ hội từ việc nâng cao nhận thức về sàng lọc PSA. Nếu blockchain có thể giúp theo dõi và khuyến khích sàng lọc thông qua các token reward, thì đó có thể là một ứng dụng thực tế. Nhưng tôi không tin vào những token y tế. Tôi đã thấy quá nhiều dự án HealthToken sụp đổ vì không có nhu cầu thực sự. Bệnh nhân không muốn trở thành một phần của một hệ thống tài chính phức tạp. Họ chỉ muốn được chữa khỏi. Điểm mù lớn nhất trong câu chuyện Biden là sự thiếu vắng dữ liệu điều trị. Nếu chúng ta có một blockchain y tế toàn cầu, ngay lập tức chúng ta có thể biết Biden đã dùng Pluvicto hay chưa, liệu có thử nghiệm PARP inhibitor nào được thực hiện không. Nhưng điều đó cũng có nghĩa là các công ty dược sẽ mất đi lợi thế cạnh tranh. Họ không muốn công khai công thức bí mật của mình. Vậy nên, blockchain y tế không phải là một vấn đề kỹ thuật, mà là một vấn đề chính trị và kinh tế. Nó đòi hỏi một sự thay đổi mang tính cách mạng trong cách ngành y tế vận hành. Trong 5 năm làm việc tại Madrid, tôi đã phân tích hàng trăm giao thức DeFi. Một số có mô hình lãi suất tùy tiện, như Aave và Compound. Một số khác thì bị thao túng bởi bot. Nhưng ít nhất, tôi có thể nhìn vào mã nguồn và tự đưa ra kết luận. Trong y tế, tôi không thể. Tôi phải tin tưởng vào một báo cáo từ CCTV. Điều đó thật khó chịu. Và đó là lý do tại sao tôi nghĩ blockchain có thể tạo ra sự khác biệt, nhưng chỉ khi nó được triển khai bởi những người thực sự hiểu vấn đề, chứ không phải bởi những kẻ bán dầu rắn. Cuối cùng, câu hỏi đặt ra là: chúng ta có sẵn sàng hy sinh quyền riêng tư để có được sự minh bạch? Hay chúng ta sẽ tiếp tục sống trong một thế giới nơi mà thông tin y tế của những người quyền lực nhất bị che giấu, và những người bình thường bị bỏ lại trong bóng tối? Tôi không có câu trả lời. Nhưng tôi biết rằng, nếu không có hành động, lỗ hổng trong hệ thống y tế sẽ tiếp tục giết người. Và blockchain, dù không hoàn hảo, ít nhất cũng là một công cụ để bắt đầu cuộc đối thoại.