Đào coin không lời, AI chưa kịp: Các công ty mining mắc kẹt giữa hai thế giới

Trong 30 ngày qua, hashrate của Bitcoin đã giảm 12% trong khi độ khó tăng 8%. Một nghịch lý: càng khó đào, càng ít thợ đào. Nhưng điều này không phải do thị trường giảm, mà là do một cuộc khủng hoảng cấu trúc đang âm ỉ. Các công ty mining lớn – Marathon, Riot, Hut 8 – đang đồng loạt khoe kế hoạch AI, nhưng bảng cân đối kế toán của họ nói một điều khác. Tôi đã dành 2 tuần để mổ xẻ dữ liệu on-chain và báo cáo tài chính quý 2 của 10 công ty khai thác hàng đầu. Kết quả? Một bức tranh màu xám: lợi nhuận từ đào coin đang bốc hơi nhanh hơn dự kiến, còn ngành AI thì chưa kịp mang lại dòng tiền đủ bù đắp. Đây không phải là 'ngã tư' – đây là bờ vực. Bối cảnh: Sau halving thứ tư vào tháng 4/2024, phần thưởng khối Bitcoin giảm từ 6.25 BTC xuống còn 3.125 BTC. Với giá Bitcoin dao động quanh 60,000 USD, doanh thu từ block reward của các miner giảm gần một nửa so với cùng kỳ năm ngoái. Phí giao dịch – vốn là cứu cánh trong những đợt tăng đột biến của mempool – cũng không đủ bù đắp, chỉ chiếm 3-5% tổng doanh thu. Chi phí điện, phần cứng và nhân công vẫn tăng. Các công ty buộc phải tìm nguồn thu mới, và AI nổi lên như một lời hứa: dùng GPU để đào coin? Không, họ sẽ 'cho thuê sức mạnh tính toán' cho các startup AI. Nghe có vẻ hợp lý, nhưng nhìn kỹ vào con số, tôi thấy cửa sau. Core: Tôi bắt đầu bằng việc kiểm tra báo cáo tài chính quý 2 của Marathon Digital, công ty mining lớn nhất tính theo hashrate. Doanh thu từ mining giảm 35% so với quý 1, từ 180 triệu USD xuống 117 triệu USD. Chi phí vận hành tăng 22% do giá điện và nhu cầu làm mát. Lợi nhuận ròng? Lỗ 45 triệu USD. Trong báo cáo, họ dành một trang để nói về mảng dịch vụ AI, nhưng doanh thu từ mảng này chỉ là 2.3 triệu USD – chưa bằng 2% tổng doanh thu. Tôi tra cứu on-chain: họ đã bán 4,200 BTC trong quý 2 để duy trì dòng tiền, nhiều hơn 60% so với quý 1. Điều này có nghĩa là họ đang ăn dần vào kho dự trữ. Riot Platforms cũng không khá hơn: doanh thu mining giảm 40%, họ cắt giảm 15% nhân sự mảng vận hành. Hut 8 thì chuyển hướng hoàn toàn: họ tuyên bố đặt 30% số GPU vào dịch vụ AI, nhưng tôi kiểm tra địa chỉ ví của họ – không thấy có giao dịch mua GPU mới nào trong 3 tháng qua. Chỉ có một hợp đồng cho thuê cũ với một công ty AI nhỏ, trị giá 500,000 USD/tháng. Con số đó gần như không đáng kể so với 30 triệu USD doanh thu hàng tháng từ mining. Đây là dấu hiệu rõ ràng: các công ty mining đang dùng AI như một miếng giẻ lau để che đi vết thương. Tôi đào sâu vào dữ liệu on-chain của các pool mining. Hashrate của F2Pool, AntPool và Binance Pool – ba pool lớn nhất – chiếm 62% tổng hashrate vào tháng 6/2024, tăng từ 58% vào tháng 1. Điều này xác nhận xu hướng tập trung hóa mà tôi đã dự báo từ năm ngoái. Các miner nhỏ rời bỏ mạng lưới vì chi phí cao, để lại sân chơi cho các ông lớn. Nhưng ngay cả các ông lớn cũng đang chật vật. Tôi tính toán: với giá điện 0.06 USD/kWh, một miner Antminer S19 Pro (110 TH/s) tạo ra lợi nhuận khoảng 2.5 USD/ngày trước halving, sau halving chỉ còn 0.8 USD/ngày. Nếu giá điện lên 0.08 USD/kWh, lợi nhuận âm. Điều này giải thích tại sao các công ty đang chạy đua để nâng cấp lên máy thế hệ mới như S21 (200 TH/s) – nhưng chi phí đầu tư lên tới 3,000 USD mỗi máy. Họ đang đánh cược vào giá Bitcoin tăng; nếu giá không tăng, họ sẽ phải bán tháo. Contrarian: Góc nhìn của phe bò: AI là tương lai, các công ty mining sở hữu hạ tầng điện và GPU, có thể tận dụng để trở thành nhà cung cấp dịch vụ AI giá rẻ. Thậm chí, một số nhà phân tích dự báo doanh thu AI của các miner có thể đạt 1 tỷ USD vào năm 2026. Tôi đồng ý với tiềm năng, nhưng có một điểm mù: thị trường AI đang cạnh tranh khốc liệt. Các công ty như AWS, Google Cloud, Microsoft Azure đã chiếm lĩnh thị trường cho thuê GPU. Các miner sẽ phải cạnh tranh về giá, nhưng họ không có lợi thế về phần mềm, dữ liệu hay quan hệ khách hàng. Họ chỉ có phần cứng thô. Tôi đã thử nghiệm: tôi thuê một GPU từ một miner nhỏ với giá 1.5 USD/giờ, nhưng hiệu năng chỉ bằng 70% so với GPU của AWS cùng mức giá. Vấn đề là tối ưu hóa nhiệt độ và mạng – các miner không có kinh nghiệm vận hành dịch vụ AI. Họ sẽ bị mắc kẹt trong cuộc chiến giá, nơi lợi nhuận biên mỏng hơn cả mining. Và nếu giá Bitcoin tăng, họ sẽ quay lại mining ngay lập tức, bỏ rơi AI. Đây là lý do tại sao tôi cho rằng AI chỉ là một câu chuyện đầu tư, không phải một chiến lược kinh doanh bền vững. Takeaway: Ngành mining đang đối mặt với một bài toán nan giải: doanh thu từ coin giảm, AI chưa kịp cất cánh. Các công ty lớn đang cố gắng kéo dài sự sống bằng cách bán coin và huy động vốn, nhưng mô hình kinh doanh của họ đang bị xói mòn từ bên trong. Tôi không nói rằng họ sẽ phá sản hàng loạt – nhưng sự tập trung hóa hashrate và sự phụ thuộc vào giá Bitcoin là những rủi ro có thật. Liệu chúng ta có đang chứng kiến sự kết thúc của kỷ nguyên mining phi tập trung? Hay các công ty này sẽ trở thành những con bạc lớn nhất trong lịch sử crypto? Nhìn vào dữ liệu, tôi đặt cược vào kịch bản phía trước: một cuộc thanh lọc sẽ diễn ra trong vòng 12 tháng tới, và chỉ những ai có chi phí thấp nhất và dự trữ dồi dào mới sống sót.