Không có gì là bất ngờ khi lợi suất trái phiếu Mỹ tăng vọt và thị trường crypto lại run rẩy. Nhưng điều đáng sợ hơn cả là cách mà phần lớn nhà đầu tư đang đọc sai tín hiệu này.
Tuần trước, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm và 30 năm của Mỹ đồng loạt chạm đỉnh hai tháng. Tin tức từ Crypto Briefing cho thấy thị trường đang định giá xác suất Fed tạm dừng tăng lãi suất trong ba cuộc họp tới là 55,5%. Con số này vừa đủ để tạo ra ảo giác về sự an toàn.
Đây là bối cảnh điển hình của chu kỳ thổi phồng kỳ vọng. Mọi người nhìn vào con số 55,5% và nghĩ rằng Fed sắp quay xe. Nhưng thực tế, 44,5% còn lại là xác suất Fed sẽ tăng lãi suất thêm ít nhất một lần nữa. Sự phân kỳ này mới là thứ đáng để phân tích.
Cốt lõi của vấn đề nằm ở sự tách rời giữa lợi suất dài hạn và kỳ vọng lãi suất ngắn hạn. Khi lợi suất 10 năm và 30 năm cùng tăng, nhưng xác suất tạm dừng vẫn trên 50%, điều đó có nghĩa là thị trường đang định giá lại một thứ khác: rủi ro thâm hụt ngân sách, rủi ro lạm phát dai dẳng, và trên hết là phần bù kỳ hạn (term premium) đang tăng lên.
Trong 22 năm quan sát ngành, tôi chưa từng thấy một sự định giá sai lệch nào rõ ràng hơn thế này. Năm 2017, khi tôi audit whitepaper ICO, tôi thấy mọi người đổ xô vào những dự án có tokenomics vỡ nát. Bây giờ, họ đổ xô vào các vị thế short-term, nghĩ rằng lãi suất sẽ sớm giảm. Nhưng cấu trúc của thị trường trái phiếu đang kể một câu chuyện khác.
Dựa trên kinh nghiệm audit của tôi, khi lợi suất dài hạn tăng mà không có sự thay đổi tương ứng từ Fed, đó là dấu hiệu của một cuộc khủng hoảng thanh khoản đang đến gần. Cụ thể, nó tác động trực tiếp đến thị trường crypto theo ba cách:
Thứ nhất, dòng vốn từ stablecoin bị siết chặt. Khi lợi suất trái phiếu Mỹ hấp dẫn hơn, các tổ chức phát hành stablecoin như Tether và Circle sẽ có xu hướng rút thanh khoản khỏi DeFi để mua tín phiếu kho bạc. Điều này đã xảy ra vào năm 2022 và đang lặp lại.
Thứ hai, chi phí cơ hội của việc hold crypto tăng lên. Nếu bạn có thể kiếm 5% lợi suất phi rủi ro từ trái phiếu chính phủ, tại sao lại phải chấp nhận rủi ro biến động 20% từ Bitcoin? Áp lực bán gia tăng là điều không thể tránh khỏi.
Thứ ba, các giao thức lending trên chain sẽ chịu áp lực kép. Một mặt, lợi suất cho vay bằng stablecoin sẽ phải tăng để cạnh tranh với trái phiếu. Mặt khác, nhu cầu vay margin giảm do chi phí vốn tăng. Kết quả là TVR (Total Value Locked) sẽ co lại nhanh chóng.
Phần trái ngược ở đây là: phe bò đang đúng về xu hướng dài hạn, nhưng sai về thời điểm và rủi ro thanh khoản. Việc Bitcoin có thể đạt 100.000 USD trong 5 năm tới không mâu thuẫn với việc nó có thể giảm 30% trong 3 tháng tới vì căng thẳng thanh khoản.
Tôi đã thấy kịch bản này nhiều lần. Trong cuộc điều tra về DeFi Summer 2020, tôi phát hiện ra rằng những giao thức có TVL cao nhất thường là những giao thức đầu tiên sụp đổ khi dòng vốn từ bên ngoài cạn kiệt. Bây giờ, kẻ thù không phải là một hacker, mà là lợi suất trái phiếu Mỹ.
Một tín hiệu cụ thể cần theo dõi là tỷ lệ BTC trên các sàn giao dịch. Nếu tỷ lệ này tăng đột biến trong 2-3 tuần tới, đó là dấu hiệu cho thấy dòng vốn đang rút khỏi thị trường và chảy vào trái phiếu. Đừng để bị lừa bởi những cây nến xanh ngắn hạn.
Câu hỏi cuối cùng không phải là "Liệu Fed có tạm dừng tăng lãi suất không?" mà là "Bạn đã chuẩn bị cho kịch bản lợi suất dài hạn tiếp tục tăng thêm 50 điểm cơ bản chưa?" Bởi vì nếu điều đó xảy ra, thị trường crypto sẽ không chỉ giảm, nó sẽ tan chảy theo một cách mà ít người trong số chúng ta từng thấy.