Một CEO của một công ty cá cược hợp pháp vừa cảnh báo về thị trường dự đoán. DraftKings CEO Jason Robins nói rằng việc đặt cược vào nội dung các cuộc gọi báo cáo tài chính là một hướng đi nguy hiểm. Báo chí nhanh chóng đóng khung câu chuyện thành cuộc chiến giữa ngành công nghiệp cũ và công nghệ mới. Nhưng tôi đọc nó khác đi. Một người đang điều hành một công ty trị giá hàng tỷ đô la trong lĩnh vực cá cược hợp pháp không dành thời gian để lên tiếng về một thứ mà ông ta cho là không khả thi. Ông ta nói vì ông ta nhìn thấy thứ gì đó đang đến.
Để hiểu vì sao lời nói này có trọng lượng, cần nhìn lại lịch sử thị trường dự đoán. Tôi đã quan sát từ năm 2014, khi Augur ra mắt. Augur là bước đi đầu tiên nhưng trải nghiệm sản phẩm quá tệ. Polymarket sau đó đã làm được điều mà Augur không làm được: giao diện sạch, thanh khoản tập trung, và dùng USDC. Các thị trường chính trị, thể thao, vĩ mô đã trưởng thành. Vùng đất chưa ai khai phá nằm ở cấp độ vi mô: những sự kiện gắn với hành vi của một công ty, một CEO. DraftKings CEO vừa vẽ ra một ranh giới. Nhưng ranh giới đó có thể là một lời xác nhận, không phải một lời cảnh báo.
DraftKings là một trong những nhà điều hành cá cược thể thao hợp pháp lớn nhất tại Mỹ. Jason Robins không phải người xa lạ với cờ bạc. Ông ấy kiếm tiền từ việc đặt cược. Chính vì vậy, lời cảnh báo của ông có trọng lượng khác hẳn một chính trị gia lên án tệ nạn.
Về mặt kỹ thuật, thị trường dự đoán đã đủ trưởng thành để xử lý một sản phẩm như vậy. Khớp lệnh trên các layer 2 hiện tại không phải là nút thắt. Nút thắt nằm ở lớp oracle — bộ phận xác định sự thật để thanh toán cho hợp đồng. Một trận bóng đá có tỷ số. Một cuộc bầu cử có kết quả chính thức. Nhưng việc xác định CEO có nói một từ cụ thể hay không là một bài toán xử lý ngôn ngữ tự nhiên, không phải một sự thật có thể kiểm chứng khách quan. Nút thắt của thị trường dự đoán không nằm ở công nghệ blockchain, mà nằm ở oracle dùng để xác định một sự thật mang tính chủ quan.
Giống như một hợp đồng thông minh chỉ tốt khi các điều kiện của nó được định nghĩa chính xác, một hợp đồng thị trường dự đoán chỉ tốt khi oracle của nó có thể phân biệt được các biến thể ngôn ngữ. CEO có thể nói double digit growth thay vì strong growth. Nếu hợp đồng quá cụ thể, thanh khoản sẽ chết. Nếu hợp đồng quá rộng, kết quả sẽ trở thành trò chơi của người trọng tài.
Năm 2020, khi tôi kiểm toán các hợp đồng thanh khoản của Uniswap v2, tôi học được một bài học: phần nguy hiểm nhất thường là phần mà mọi người mặc định là hiển nhiên. Với thị trường dự đoán, phần bị mặc định là hiển nhiên chính là oracle. Cơ chế trọng tài dựa trên token holder vote từng được UMA áp dụng. Nhưng khi giá trị của một thị trường đủ lớn, cuộc bỏ phiếu xác định kết quả sẽ trở thành mục tiêu tấn công có tổ chức. Không có một cơ chế chống thiên vị nào được kiểm chứng trong thực tế cho loại thị trường gắn với lời nói của CEO. Tôi coi đây là một lỗ hổng nghiêm trọng hơn nhiều so với rủi ro thanh lý tài sản thế chấp.
Thêm một lớp phức tạp nữa: chất lượng bản ghi âm. Các cuộc gọi báo cáo tài chính thường có thuật ngữ chuyên ngành, tên riêng, và giọng đọc khác nhau. Công nghệ chuyển giọng nói thành văn bản hiện tại chưa đủ độ tin cậy để làm cơ sở thanh toán cho một hợp đồng có giá trị lớn. Nếu bản chuyển lời sai, hợp đồng sẽ thanh toán theo một sự thật không tồn tại.
Lần đầu tiên tôi đọc mã nguồn một hợp đồng ICO năm 2017, tôi nhận ra rằng whitepaper không bao giờ đáng tin nếu logic trong mã nguồn không khớp với mô tả. Thị trường dự đoán cũng vậy: giá trị của một thị trường không nằm ở câu chuyện tăng trưởng, mà nằm ở logic xác định kết quả. Đầu năm 2025, tôi từ chối một thiết kế dùng AI oracle để dự đoán biến động tài sản thế chấp, vì dữ liệu huấn luyện không minh bạch. Bài toán oracle chưa bao giờ là bài toán toán học thuần túy. Nó là bài toán về niềm tin. Khi bạn đặt cược vào lời nói của CEO, bạn đang đặt cược vào một hệ thống xác định lời nói đó.
Nhưng ngay cả khi oracle giải quyết được vấn đề, thanh khoản cho các thị trường quá hẹp cũng là một thách thức. Một thị trường chỉ tồn tại trong vài giờ quanh cuộc gọi báo cáo tài chính của một công ty sẽ khó thu hút đủ nhà tạo lập thị trường. Điều này khác hẳn với một cuộc bầu cử kéo dài nhiều tháng. Nếu thanh khoản không đủ, ngay cả một hợp đồng được viết hoàn hảo cũng trở thành nơi dễ thao túng giá.
Truyền thông gần như chỉ trích dẫn lý do CEO DraftKings đưa ra: thị trường dự đoán sẽ làm suy yếu tính minh bạch của doanh nghiệp. Nghe có vẻ hợp lý. Nhưng khác với suy nghĩ thông thường, tôi không tin đây là động cơ chính. DraftKings đang vận hành mô hình cá cược có giấy phép, chịu thuế và sự quản lý của từng bang. Thị trường dự đoán phi cấp phép không phải trả những chi phí đó. Nếu một sàn thị trường dự đoán cho phép đặt cược vào việc CEO của một công ty niêm yết có nói ra một con số cụ thể hay không, thì đó chính là một dòng sản phẩm tồn tại song song với các trò chơi cá cược thể thao. DraftKings không muốn một đối thủ không có giấy phép bước vào sân chơi của mình. Lời cảnh báo về đạo đức kinh doanh lúc này giống một chiến lược bảo vệ lãnh địa hơn là một bài phát biểu về chính sách công.
Điều mà CEO DraftKings không nói rõ: ông ấy không lo thị trường dự đoán làm sai lệch thị trường chứng khoán. Ông ấy lo nó làm sai lệch thị trường cá cược của chính ông ấy. Ở Mỹ, DraftKings phải xin giấy phép ở từng bang, theo dõi từng khoản cược và báo cáo doanh thu. Polymarket từng bị CFTC xử phạt và phải chặn người dùng Mỹ, nhưng hợp đồng thông minh thì không cần xin phép. Kalshi thì chọn cách nộp đơn xin cấp phép trong khuôn khổ CFTC. Câu chuyện này không chỉ là DraftKings sợ mất khách. Nó là xung đột giữa một mô hình kinh doanh phải trả chi phí tuân thủ và một mô hình kinh doanh phân phối chi phí đó cho người dùng thông qua rủi ro pháp lý.
Sau 13 năm quan sát ngành, tôi có một quy tắc đơn giản: khi một nhà điều hành có giấy phép kêu gọi quản lý một lĩnh vực không giấy phép, hãy tự hỏi ai đang mất thị phần. Lời cảnh báo của DraftKings thuộc loại này. Hãy nhìn vào dòng tiền, đừng nhìn vào lời nói. Khi một CEO cảnh báo về một đối thủ mới, thị trường nên hiểu rằng đối thủ đó đang tiến gần đến vùng doanh thu của họ. Lời cảnh báo này còn là một tín hiệu xác nhận điều ngược lại với những gì báo chí đang suy diễn. Nó xác nhận rằng thị trường dự đoán đã đủ lớn để một công ty cá cược truyền thống coi là mối đe dọa chiến lược. Nếu công nghệ hoàn toàn bất khả thi và không có nhu cầu, CEO đã không cần lên tiếng. Thực tế là ông ấy đã lên tiếng, và đó là tín hiệu tăng trưởng dành cho những ai đang xây dựng hạ tầng xác thực cho thị trường dự đoán.
Trong thị trường giảm hiện tại, gần như mọi báo cáo đều tập trung vào TVL đang chảy máu. Nhưng thị trường dự đoán là một ngoại lệ. Thứ quyết định sự sống còn của chúng không phải thanh khoản, mà là khả năng xác định sự thật. Một nền tảng nào giải được bài toán xác thực ngôn ngữ tự nhiên, với cơ chế trọng tài công bằng và minh bạch, sẽ không cần xin phép DraftKings. Còn nếu không giải được, lời cảnh báo này sẽ chỉ là lời cảnh báo đầu tiên trong một chuỗi dài các bài phát biểu về đạo đức đến từ những công ty đang mất dần lãnh địa.