Dấu vết từ những cơn sốt đầu tiên. Tôi nhớ năm 2021, khi mọi người đổ xô vào NFT, tôi lại lạc lối giữa rừng dữ liệu về stablecoin. Một con số nhỏ nhoi nhưng đầy ám ảnh: EURe – đồng euro stablecoin do Monerium phát hành – chỉ chiếm 2% thị phần thanh toán thẻ crypto. Còn USDC, gã khổng lồ, chiếm phần còn lại.
Context
Đây không phải là một cú sốc, nhưng là một tín hiệu. Tôi đã theo dõi cuộc chiến giữa các stablecoin từ thời DeFi Summer. Năm 2020, tôi từng 'đi săn' cùng Yearn Finance, fork code của Andre Cronje, và nhận ra rằng: thanh khoản là vua. EURe được sinh ra với tham vọng tận dụng khung pháp lý MiCA của châu Âu để tạo ra một 'đồng euro kỹ thuật số tuân thủ'. Nhưng thực tế, trong thanh toán thẻ crypto – nơi người dùng cần một phương tiện trao đổi nhanh, rẻ và được chấp nhận rộng rãi – EURe đang thất bại thảm hại. USDC, với mạng lưới Circle, quan hệ đối tác với Visa và khả năng thanh khoản sâu, đã trở thành lựa chọn mặc định.
Core
Tôi đào sâu vào dữ liệu. Không có whitepaper mới, không có nâng cấp contract. Chỉ là một con số: 2%. Điều đó có nghĩa là: cứ 100 giao dịch thẻ crypto, chỉ có 2 giao dịch bằng EURe. Phần còn lại là USDC, và một phần nhỏ USDT. Tại sao?
Thứ nhất, cơ chế câu chuyện của USDC được xây dựng trên nền tảng 'đô la Mỹ là đồng tiền dự trữ toàn cầu'. Circle đã tạo ra một hệ sinh thái: API cho nhà phát hành thẻ, hợp đồng với ngân hàng, và sự minh bạch dự trữ hàng tháng. EURe dù có giấy phép EMI (Electronic Money Institution) từ Na Uy, nhưng thanh khoản trên các sàn giao dịch và DEX lại rất mỏng. Khi người dùng muốn nạp tiền vào thẻ crypto, họ cần mua stablecoin. Họ mua USDC vì nó có sẵn ở mọi nơi: Coinbase, Binance, Kraken. EURe thì chỉ có trên một số sàn nhỏ.
Thứ hai, phân tích tâm lý: người dùng không quan tâm đến 'tuân thủ'. Họ quan tâm đến 'tiện lợi'. Trong một cuộc khảo sát nhỏ tôi từng làm với cộng đồng holder thẻ crypto ở châu Âu, đa số cho biết họ không biết EURe là gì. Họ chỉ muốn một stablecoin mà họ có thể dùng để thanh toán ở bất kỳ đâu chấp nhận thẻ. USDC đáp ứng điều đó. EURe thì không.
Thứ ba, từ góc nhìn kỹ thuật: cả hai đều là ERC-20, đều được thế chấp bằng fiat, đều có khả năng đóng băng. Nhưng USDC được triển khai trên 15+ chain, trong khi EURe chỉ có trên Ethereum và một số ít chain. Điều này hạn chế khả năng tương tác với các ứng dụng DeFi, nơi người dùng có thể kiếm lợi nhuận từ việc giữ stablecoin.
Contrarian Angle
Đây là điểm mù: tuân thủ không phải là lợi thế cạnh tranh, mà là chi phí gia nhập. Nhiều người nghĩ rằng MiCA sẽ giúp EURe bùng nổ. Nhưng thực tế, MiCA chỉ là một lớp hành chính. Người dùng không bỏ USDC để chuyển sang EURe chỉ vì EURe được quản lý bởi cơ quan châu Âu. Họ sẽ chỉ chuyển nếu EURe có thanh khoản tốt hơn, tích hợp sâu hơn, và chi phí giao dịch thấp hơn. Hiện tại, tất cả đều ngược lại.
Tôi từng 'lạc lối' trong cuộc săn airdrop Layer Zero, mất 3 ETH gas phí chỉ để tìm hiểu cross-chain. Tôi hiểu cảm giác của một dự án nhỏ: EURe đang cố gắng nhưng thiếu 'bản đồ' – một kế hoạch tổng thể để giành thị phần. Circle có đội ngũ quan hệ chính phủ, có lobby ở Washington, có hợp tác với BlackRock. Monerium chỉ là một startup nhỏ ở Iceland.
Takeaway
Câu chuyện tiếp theo là gì? EURe có thể sẽ tiếp tục giảm xuống 1% hoặc thấp hơn, trừ khi có một sự kiện đột phá: một ngân hàng lớn châu Âu chấp nhận EURe làm nền tảng thanh toán, hoặc một quy định bắt buộc sử dụng euro stablecoin trong thanh toán thẻ. Nhưng tôi không đặt cược vào điều đó.
Tôi vẫn còn nhớ câu nói của một người bạn trong ngành: 'Trong crypto, narrative là vua, nhưng thanh khoản là hoàng hậu.' EURe có narrative tuân thủ, nhưng thiếu thanh khoản. Và khi không có thanh khoản, bạn không thể tồn tại.
Mỗi block là một trang truyện. Trang này, EURe chỉ là một chú thích nhỏ.