Bạn có nhớ cơn sốt DeFi Summer năm 2020 không? Lúc đó, ai cũng chạy theo yield farming, ai cũng tìm kiếm “vựa lúa” mới. Hôm nay, tôi thấy một điều tương tự, nhưng không phải trong DeFi, mà là trong thế giới đầu tư công nghệ. Đó là dòng vốn từ Hàn Quốc đang “đổ bộ” ồ ạt vào các cổ phiếu công nghệ Trung Quốc, đặc biệt là chip bán dẫn.
Câu chuyện này bắt đầu từ một báo cáo của Goldman Sachs. Họ nói “bán Hàn Quốc, mua Trung Quốc”. Chỉ trong một tuần giữa tháng 7/2025, các nhà đầu tư Hàn Quốc đã mua ròng hàng triệu USD cổ phiếu Trung Quốc, từ các ông lớn như SMIC, Hua Hong Semiconductor, cho đến những “chú ngựa chiến” AI như Cambricon. Điều này thật sự kỳ lạ. Tại sao những người Hàn Quốc, vốn đang nắm giữ những “viên kim cương” AI như Samsung và SK Hynix, lại bỏ chúng để mua những “viên đá thô” ở Trung Quốc?
Đây không phải là một quyết định “ăn xổi”, mà là một chiến lược “song kiếm hợp bích” giữa tài chính và địa chính trị.
Trước hết, hãy nhìn vào lý do kinh tế. Hàn Quốc đang trong giai đoạn “tăng trưởng đình trệ” (stagflation). Chỉ số KOSPI giảm 30%, nội địa tiêu dùng yếu, xuất khẩu gặp khó. Trong khi đó, Trung Quốc lại đang có một “chính sách đáy” mạnh mẽ. Quỹ đầu tư nhà nước (Big Fund III) trị giá 3440 tỷ NDT đang bơm tiền vào ngành bán dẫn. Đây là một “vùng trũng” về định giá.
Nhưng điều quan trọng hơn cả là sự thay đổi trong tư duy đầu tư. Dòng vốn Hàn Quốc trước đây tập trung vào những “người bán xẻng” (pick-and-shovel sellers) của cuộc chiến AI. Đó là các công ty cung cấp hạ tầng như bộ nhớ HBM, với lợi nhuận cao và rủi ro thấp. Giờ đây, họ chuyển sang mua những “người đào vàng” (gold miners) – những công ty AI Trung Quốc đang xây dựng các mô hình ứng dụng và chip AI cho thị trường nội địa.
Cambricon là một ví dụ điển hình. Với gần 2.85 triệu USD mua ròng, nó là “ngôi sao” trong danh sách. Cambricon là đại diện cho sự khan hiếm. Nó là “chip AI nội địa” duy nhất được niêm yết. Khi thị trường AI Trung Quốc chuyển từ huấn luyện (training) sang suy luận (inference), nhu cầu về chip suy luận giá rẻ, phù hợp với nhu cầu trong nước sẽ bùng nổ. Định giá của Cambricon không dựa trên lợi nhuận hiện tại, mà dựa trên thị phần tương lai.
Nhưng đừng nhầm lẫn, đây không chỉ là một quyết định kinh tế thuần túy. Sự “quay xe” này mang một ý nghĩa địa chính trị sâu sắc. Nó cho thấy các tổ chức tài chính Hàn Quốc, một đồng minh thân cận của Mỹ, đang thực hiện một “nước cờ” tinh vi để phòng hộ rủi ro từ chính sách trừng phạt của Mỹ. Họ đang nói: “Nếu khách hàng của chúng tôi (Trung Quốc) bị trừng phạt, hãy trở thành cổ đông lớn nhất của họ.”
“Chính sách kiềm chế công nghệ” của Mỹ đã vô tình tạo ra một “thị trường song song” cho Trung Quốc, và các nhà đầu tư Hàn Quốc đang đặt cược vào thị trường này.
Tuy nhiên, bất kỳ ai từng tham gia một DAO đều biết rằng, một cộng đồng càng lớn, rủi ro “nội chiến” càng cao. Các công ty chip Trung Quốc đang phải cạnh tranh khốc liệt với nhau để giành lấy những đơn đặt hàng từ chính phủ và doanh nghiệp nhà nước. Đây là một cuộc đua “sinh tử”, nơi chỉ có kẻ mạnh nhất sống sót.
Rủi ro và bài học: Từ những gì tôi đã chứng kiến trong các vụ “rug-pull” của DeFi, tôi thấy một sự tương đồng. Sự hào hứng quá mức (FOMO) có thể che đậy những lỗ hổng kỹ thuật. Khoản đầu tư 3 ETH của tôi vào dự án “FairMoon” năm 2020 là một bài học nhớ đời.
Tương tự, sự “nội chiến” (cạnh tranh nội bộ) giữa các công ty chip Trung Quốc là một rủi ro lớn. Nếu thị trường thu hẹp, những công ty yếu hơn sẽ bị đào thải. Dòng vốn ETF là một “cược” an toàn hơn, nhưng nó cũng chứa đựng rủi ro về sự phân tán. Một số công ty trong rổ ETF có thể trở thành “rác”.
Nhìn xa hơn, điều quan trọng không phải là con chip nào thắng, mà là cả hệ sinh thái có thắng hay không. Sự phát triển của hệ sinh thái RISC-V có thể là chìa khóa. Nếu Trung Quốc chuyển sang kiến trúc RISC-V, họ có thể xây dựng một “thế giới chip” hoàn toàn độc lập với ARM và x86 của phương Tây. Đây là một tín hiệu dài hạn cần theo dõi.
Vậy, đâu là điểm mù? Nhiều người chỉ nhìn vào dòng tiền và nghĩ rằng đây là một “bull run” cho công nghệ Trung Quốc. Nhưng tôi lại nhìn thấy một “điệu nhảy trên dây”. Dòng vốn này phụ thuộc hoàn toàn vào việc địa chính trị không đảo chiều. Nếu Mỹ và Trung Quốc đột ngột giảm nhiệt, các lệnh trừng phạt được nới lỏng, thì toàn bộ luận điểm “thay thế nội địa” sẽ sụp đổ. Khi đó, dòng vốn sẽ “bay” khỏi Trung Quốc nhanh hơn tốc độ nó đến.
Takeaway: Khi nhìn vào sự dịch chuyển này, tôi không thấy một câu chuyện về “chiến thắng” hay “thất bại”. Tôi thấy một thế giới đang bị phân mảnh. Các nhà đầu tư Hàn Quốc đang làm một điều vô cùng thông minh: họ đang đầu cơ vào sự phân mảnh đó. Họ đặt cược rằng thế giới sẽ chia thành hai khối công nghệ, và họ muốn có chân trong cả hai.
“Liệu sự phân mảnh này có bền vững? Hay đây chỉ là một ‘hợp đồng thông minh’ tạm thời, chờ ngày bị ‘exploit’ bởi một sự kiện địa chính trị không thể lường trước?”. Tôi không có câu trả lời. Nhưng với tư cách là một người từng chứng kiến sự sụp đổ của các hệ thống tập trung (như DeFi rug-pull), tôi tin rằng, trong một thế giới phân mảnh, giá trị thực sự nằm ở những công trình phi tập trung, cởi mở và không phụ thuộc vào bất kỳ chính phủ nào. Còn những “bức tường” công nghệ do địa chính trị dựng lên, sớm muộn gì cũng sẽ sụp đổ.