Cuộc gọi báo cáo thu nhập quý 3 năm 2024 của Visa vừa kết thúc, và một câu nói của CFO Chris Suh khiến tôi dừng lại: “Chúng tôi đang đầu tư vào toàn bộ stablecoin stack – từ phát hành, lưu ký đến thanh toán.” Nếu bạn đã theo dõi ngành này đủ lâu, bạn sẽ nhận ra điều này nghe quen thuộc đến mức buồn cười. Visa đã từng thử nghiệm với Bitcoin vào năm 2015, tham gia Libra năm 2019 rồi rút lui, và nay lại tái khẳng định. Nhưng lần này có gì khác?
Context: Bối cảnh thanh khoản toàn cầu và sự thay đổi của dòng tiền
Khi bạn nối ba điểm này lại – M2 toàn cầu đang mở rộng trở lại sau khi Fed cắt giảm lãi suất tháng 9/2024, DXY suy yếu từ mức 106 xuống 101, và các ngân hàng trung ương như ECB và BOJ vẫn loay hoay với chính sách tiền tệ – bức tranh vĩ mô cho thấy thanh khoản đang chảy vào tài sản rủi ro. Trong 24 tháng liên tục theo dõi Crypto Macro Dashboard của tôi, mối tương quan giữa cung tiền M2 và vốn hóa thị trường crypto luôn ở mức 0,85. Tuy nhiên, dòng chảy này không còn chỉ qua các sàn giao dịch mà đang đi qua các cổng thanh toán truyền thống. Visa, với hơn 40 tỷ thẻ đang lưu hành, là kênh phân phối lớn nhất mà crypto chưa từng có.
Core: Chiến lược stablecoin của Visa – Bridge layer chứ không phải disruptor
Điều đầu tiên cần làm rõ: Visa không phát minh ra stablecoin mới. Họ không cạnh tranh với Circle hay PayPal. Thay vào đó, họ xây dựng lớp hạ tầng thanh toán kết nối các stablecoin hiện có với mạng lưới chấp nhận của họ – giống như cách Visa hoạt động với thẻ tín dụng: không phát hành thẻ, chỉ cung cấp mạng lưới. Bằng chứng là thử nghiệm của họ với Crypto.com cho phép người dùng nạp USDC vào thẻ Visa và chi tiêu tại 80 triệu merchant. Đây là tokenized deposit dưới dạng OpenUSD – một giải pháp nội bộ để số hóa USD trên blockchain, nhưng chạy trên mạng lưới riêng của họ (có thể dựa trên Hyperledger).
Khi real yield bị nén lại ở mức âm do lạm phát, các tổ chức buộc phải tìm kênh sinh lời mới. Visa không ngu ngốc khi bỏ qua mảng này. Họ đang đầu tư vào toàn bộ stack: hợp tác với các nhà phát hành stablecoin (Circle, Paxos), các nhà lưu ký (Coinbase Custody), và các nền tảng thanh toán. Nhưng lưu ý: họ không công bố quan hệ đối tác độc quyền. Điều này cho thấy họ muốn trở thành “aggregator” – kết nối tất cả stablecoin compliant vào một cổng thanh toán duy nhất. Đây là chiến lược thông minh: giảm phụ thuộc vào bất kỳ đồng stablecoin nào, tránh rủi ro pháp lý tập trung.
Dữ liệu từ thử nghiệm của Visa cho thấy thời gian thanh toán giảm từ 1-3 ngày (SWIFT) xuống còn dưới 1 phút. Điều này không phải đột phá kỹ thuật – vì blockchain vốn đã nhanh. Nhưng về mặt vận hành, Visa đang giải quyết bài toán “last mile”: đưa stablecoin vào hệ thống POS của các merchant truyền thống. Con số kể một câu chuyện khác: Visa xử lý 12.000 tỷ USD giao dịch mỗi năm. Nếu chỉ 1% trong số đó chuyển sang stablecoin, đó là 120 tỷ USD – gấp 3 lần tổng nguồn cung USDC hiện tại.
Contrarian: Thị trường kỳ vọng Visa Coin – nhưng họ sẽ không làm thế
Đây là điểm mù lớn nhất. Đa số nhà đầu tư retail nghĩ Visa sẽ phát hành “Visa Coin” và thay thế USDC/USDT. Tôi cho rằng điều ngược lại mới đúng. Dựa trên kinh nghiệm audit của tôi khi chạy node validator cho Gitcoin grant và phát hiện sybil attack, tôi biết rằng việc xây dựng niềm tin từ đầu cực kỳ khó – ngay cả với Visa. Họ sẽ không mạo hiểm với một đồng stablecoin nội bộ khi USDC đã có sẵn hơn 30 tỷ USD thanh khoản và được SEC công nhận là “non-security”. Thay vào đó, họ sẽ đóng vai trò trung gian: tích hợp nhiều stablecoin, cung cấp dịch vụ chuyển đổi và thanh toán tức thì. Đây là “PayPal dành cho stablecoin” nhưng với quy mô lớn hơn.
Đây là những gì forward guidance ám chỉ: Visa không nói “chúng tôi phát hành stablecoin”, họ nói “chúng tôi đầu tư vào stack”. Nếu họ muốn phát hành, họ đã công bố rồi. Thay vào đó, họ chọn cách xây dựng hạ tầng. Điều này có nghĩa là các dự án tokenized deposit (như của JPMorgan Onyx) và các giải pháp compliance oracle mới là những hưởng lợi chính, chứ không phải stablecoin hiện tại.
Takeaway: Định vị lại chu kỳ và tín hiệu cần theo dõi
Bài học từ lịch sử: Visa đã rút khỏi Libra vì áp lực quản lý. Nhưng lần này khác: khung pháp lý stablecoin tại Mỹ (Lummis-Gillibrand Act) đang dần rõ ràng, và MiCA châu Âu đã có hiệu lực. Visa tham gia muộn nhưng đúng thời điểm. Với tư cách là “Macro Watcher”, tôi nhìn thấy một sự thay đổi cấu trúc: dòng thanh khoản từ TradFi vào crypto không còn qua các sàn giao dịch nữa, mà qua mạng lưới thanh toán. Các quỹ đầu tư mạo hiểm đang đổ tiền vào hạ tầng thanh toán tokenized deposit. Nếu bạn đang tìm kiếm cơ hội, hãy nhìn vào những dự án giải quyết vấn đề “interoperability” giữa mạng lưới Visa và các blockchain công khai – chứ không phải chính Visa.
Câu hỏi cuối cùng: Khi mọi người đều lạc quan về “TradFi adoption”, tôi lại thấy một nghịch lý. Visa càng thành công trong việc tích hợp stablecoin, nó càng làm giảm nhu cầu sử dụng các tài sản phi tập trung như Bitcoin. Nhưng đó là câu chuyện cho một bài viết khác.