Hồi năm 2020, tôi viết một bài phân tích Basis Cash trên Medium. 12.000 lượt đọc, chủ yếu từ những người tin rằng thuật toán có thể thay thế ngân hàng trung ương. Hai năm sau, Basis Cash sụp đổ. Câu chuyện của nó vẫn chưa kết thúc — nó chỉ chuyển sang một vỏ bọc mới: cuộc họp FOMC sắp tới. Lần này, các nhà kinh tế đang dự đoán một 'family feud' nội bộ Fed. Và nếu bạn nghĩ điều đó không liên quan đến Bitcoin hay Ethereum, bạn đã sai.
Bối cảnh: Từ 'bỏ phiếu kín' đến 'nội chiến công khai'
Kevin Warsh, cựu Thống đốc Fed, đã từng muốn một cuộc tranh luận nội bộ — một 'family feud' — để định hình lại chính sách. Vào thứ Tư tuần này, ông có thể sẽ đạt được điều đó. Tháng trước, Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) đã nhất trí giữ nguyên lãi suất. Nhưng các nhà kinh tế hiện nay dự báo sẽ có ít nhất một phiếu bất đồng — thậm chí có thể nhiều hơn. Cốt lõi của tranh cãi: liệu lạm phát đã thực sự hạ nhiệt hay chưa?
Dữ liệu cho thấy hai luồng trái ngược. Một mặt, CPI tháng 6 vừa qua ghi nhận mức tăng thấp hơn kỳ vọng — tín hiệu ủng hộ việc giữ nguyên lãi suất. Mặt khác, giá dầu Brent đã chạm 100 USD/thùng sau khi thỏa thuận ngừng bắn Mỹ-Iran sụp đổ. Bên cạnh đó, cơn sốt AI đang đẩy giá chip lên cao, kéo theo giá thiết bị điện tử tiêu dùng tăng. Những cú sốc nguồn cung này làm dấy lên lo ngại về lạm phát cốt lõi kéo dài.
CME FedWatch Tool cho thấy xác suất tăng lãi suất trong một tuần đã nhảy từ 12,8% lên 34,2%. Con số này vẫn chưa đủ để tạo ra một cuộc khủng hoảng, nhưng nó báo hiệu một sự thay đổi trong kỳ vọng: thị trường đang chuẩn bị cho 'Higher for Longer'. Và đó là tin xấu với tất cả tài sản rủi ro, đặc biệt là những dự án crypto non trẻ.
Core: Lãi suất là câu chuyện, không phải công thức
Tôi đã sống qua DeFi Summer 2020. Khi đó, tôi có 2 ETH tư vấn cho một dự án nhỏ sau một cuộc tranh luận về AMM. Uniswap V2 so với Bancor — cuộc chiến đó giờ đây chỉ là ký ức. Nhưng bài học vẫn còn nguyên: lãi suất phi rủi ro là thứ giết chết DeFi. Khi bạn có thể kiếm 5% từ trái phiếu chính phủ Mỹ thì việc bỏ thanh khoản vào một pool với rủi ro tổn thất tạm thời trở nên vô lý.
Hai quan chức Fed đã lên tiếng tuần này. Chris Waller — một diều hâu — lập luận rằng lạm phát chưa được kiểm soát, cần thêm hành động. Beth Hammack — Chủ tịch Fed Cleveland — cho biết bà nghe từ doanh nhân và người tiêu dùng rằng họ "cảm thấy tuyệt vọng" và muốn Fed hành động để kìm hãm giá cả. Sự tuyệt vọng đó, trong thế giới crypto, chính là lý do tại sao khối lượng giao dịch trên DEX giảm 40% trong quý vừa qua.
Nhưng đây mới là phần thú vị: Basis Cash dạy tôi rằng không có gì là 'đúng' với thuật toán. Năm 2017, tôi 30 tuổi, đọc whitepaper của Basis và thấy một lỗ hổng: thuật toán ổn định giá dựa trên giả định về nhu cầu không đổi. Họ nghĩ rằng nếu cung tăng thì giá giảm, và ngược lại. Nhưng thị trường không hoạt động như vậy — tâm lý FOMO và FUD tạo ra các vòng xoáy. Basis sụp đổ vì không ai muốn giữ token khi lạm phát tăng vọt. Fed ngày nay cũng đối mặt với vấn đề tương tự: liệu họ có đang cố gắng ổn định thứ không thể ổn định?
Contrarian: Góc nhìn phản trực giác — 'family feud' là tín hiệu tốt cho Bitcoin?
Hãy nghĩ khác đi. Một Fed bị chia rẽ là một Fed yếu hơn. Khi các thành viên không đồng thuận, quyết định cuối cùng thường là thỏa hiệp — tức là họ sẽ làm ít hơn. Điều đó có nghĩa là lãi suất sẽ không tăng nhanh như diều hâu mong muốn. Và nếu lãi suất không tăng nhanh, thanh khoản toàn cầu sẽ không thu hẹp quá mức. Bitcoin, như một tài sản khan hiếm, sẽ hưởng lợi.
Nhưng đừng vội mừng. Những gì tôi học được từ Basis Cash và từ các cuộc thảo luận với quỹ đầu tư là: câu chuyện mới xuất hiện khi cái cũ thất bại. Nếu Fed thất bại trong việc kiểm soát lạm phát, chúng ta sẽ chứng kiến một làn sóng tìm kiếm tài sản trú ẩn. Vàng đã tăng 12% từ đầu năm. Bitcoin đang theo sau. Nhưng nếu Fed thành công trong việc đưa lạm phát xuống 2% mà không gây suy thoái — một kịch bản 'soft landing' — thì lợi suất trái phiếu thực sẽ tăng, và crypto sẽ mất đi sức hấp dẫn tương đối.
Tôi từng bỏ lỡ cơ hội đầu tư Sushi vì quá bận khám phá các giao thức khác. Tôi kiếm được 150% thay vì 400%. Bài học: đừng cố bắt mọi câu chuyện. Hãy chọn một và giữ nó. Hiện tại, câu chuyện đáng chú ý nhất chính là sự chia rẽ trong Fed. Nó quyết định dòng vốn toàn cầu. Nó quyết định ai sống sót trong mùa đông crypto này.
Takeaway: Chuẩn bị cho kịch bản 'Higher for Longer'
Các chỉ số kỹ thuật trong crypto đã phát tín hiệu. Khối lượng giao dịch Layer 2 giảm 35% trong 30 ngày qua. Staking yield trên Ethereum đang ở mức thấp nhất năm. Các quỹ đầu tư đang chuyển từ altcoin sang Bitcoin. Điều này lặp lại mô hình của cuối năm 2018 — trước khi Basis Cash chết.
Liệu DeFi có thể tồn tại khi Fed thổi lạnh? Tôi không chắc. Nhưng tôi biết rằng những dự án chỉ dựa vào thanh khoản nhân tạo sẽ biến mất. Còn những giao thức có câu chuyện thực sự — như một stablecoin thuật toán không được thiết kế bởi những kẻ mơ mộng — mới có cơ hội. Hãy nhìn vào Basis Cash: nó đã dạy chúng ta rằng không có gì là miễn phí. Cũng giống như cuộc họp Fed tuần này: không có gì là chắc chắn, ngoại trừ sự chia rẽ.